Κυριακή, 11 Δεκεμβρίου 2011

Συνωστισμένες στο Ζάλογγο


Του Γιώργου Καραμπελιά*

Στις μέρες μας, λοιπόν, στα πλαίσια της (αποδομητικής;) κριτικής των «εθνικών αφηγήσεων», οι οποίες επέτρεψαν τη συγκρότηση και την εδραίωση του εθνικού κράτους, μαζί με άλλους κομβικούς «εθνικούς μύθους» – κρυφό σχολειό, κήρυξη της επανάστασης την 25η Μαρτίου κ.ά. –, επιχειρείται και η «απομυθοποίηση» του Σουλίου και των Σουλιωτών. Και το επιχείρημα, ή μάλλον η δικαιολογία, που προβάλλεται, είναι πως επιβάλλεται να «ξαναγραφτεί» η ιστορία, χρησιμοποιώντας νέα ερευνητικά και θεωρητικά εργαλεία.


Πράγματι, κάθε γενιά, κάθε εποχή, οφείλει να επανεξετάζει τα ιστορικά γεγονότα και να συμπληρώνει, να διορθώνει, κάποτε και να αναθεωρεί αν χρειαστεί, υπό το φως νέων πηγών και νέων ιδεών. Ωστόσο, θα πρέπει να ξαναγραφτεί για να φωτιστεί και όχι για να αποσιωπηθούν πτυχές της ή ακόμα και να διαστρεβλωθεί.

Έτσι, πρέπει να είναι ευπρόσδεκτη μια σύγχρονη ιστορική έρευνα που δεν μένει στα εργαλεία και τις πηγές που υπήρχαν στην εποχή του Παπαρρηγόπουλου. Η ενδελεχής έρευνα των πηγών, η χρήση της οικονομικής ιστορίας, ακόμα και η σχετική αποστασιοποίηση από τα ιστορικά γεγονότα, δεν είναι μόνον θεμιτές αλλά και αναγκαίες.

Οι επικρίσεις μας λοιπόν στους αποδομητές ιστορικούς δεν αφορούν εν τέλει στην απομυθοποιητική τους πρόθεση – που, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, θα μπορούσε να λειτουργήσει και θετικά, αποκαλύπτοντας κρυμμένες πλευρές της ιστορίας – αλλά μάλλον στην επιχειρούμενη συστηματική διαστρέβλωση και αποσιώπηση της ιστορικής αλήθειας.

Είναι θεμιτό και αναγκαίο να διερευνηθεί η οργάνωση και ο ρόλος των πατριών, ή οι οικονομικές σχέσεις εξάρτησης των παρασουλιώτικων χωριών από τις μεγάλες φάρες του Σουλίου κ.λπ.

Ωστόσο, δεν μπορεί να παρασιωπηθεί ή να υποβαθμιστεί το στοιχείο της αγωνιστικότητας, της μαχητικότητας και του ηρωισμού των Σουλιωτών, ή οι μέθοδοι και τα στρατηγήματα που χρησιμοποιούσαν κατά τις αναρίθμητες συγκρούσεις τους. Και αυτό όχι μόνο, ή κυρίως, για λόγους εθνικού φρονηματισμού – για το Σούλι θα μπορούσε να γράψει και κάποιος ξένος ιστορικός – αλλά διότι αυτό το στοιχείο είναι συστατικό της σουλιώτικης κοινότητας.

Αυτή δεν θα μπορούσε καν να υπάρξει χωρίς το αγωνιστικό/ηρωικό στοιχείο που σφραγίζει άνδρες, γυναίκες και παιδιά μιας πολεμικής ομοσπονδίας. Θα ήταν ως εάν γράφαμε για τη Σπάρτη παραγνωρίζοντας ή υποβαθμίζοντας το επίσης ηρωικό / αγωνιστικό στοιχείο και μέναμε μόνο στις σχέσεις με τους είλωτες, τους περιοίκους κ.λπ. Όμως, η Σπάρτη και το Σούλι ήταν κατ’ εξοχήν πολεμικές κοινότητες και το ηρωικό / αγωνιστικό στοιχείο ήταν προϋπόθεση της ύπαρξής τους.

Και είναι κρίμα το ότι πιο πρόσφατα έργα για το Σούλι – σε μία εποχή που εκπονούνται ελάχιστες σχετικές μελέτες – γράφτηκαν με στόχο τους Σουλιώτες, δηλαδή την αποδόμησή τους.

Κατ’ αρχάς, διότι, υποβαθμίζοντας το Ζάλογγο και τη Δέσπω, «ξεχνώντας» τη Λένη Μπότσαρη, αμφισβητώντας την αυτοπυρπόληση του Σαμουήλ, μεταβάλλοντας σε κυριολεκτικό θήραμα μιας δήθεν αντικειμενικής ιστοριογραφίας τον Φώτο Τζαβέλα, αποτυγχάνουν στην ίδια την αναπαράσταση της σουλιώτικης κοινότητας, για την οποία ανάλογες πράξεις ηρωισμού αποτελούσαν προϋπόθεση της επιβίωσής της και κομβικό στοιχείο της «ιδιοπροσωπίας» της.

Επί πλέον, εξ αιτίας των εθνοαποδομητικών αντιλήψεων και των συναφών ιδεολογικών παρωπίδων, το έργο τους – κατ’ εξοχήν εκείνο της Ψιμούλη, με τις σχετικές αναλήθειες, παρασιωπήσεις και διαστρεβλώσεις – σκιάζεται στο σύνολό του από την υποψία της αναξιοπιστίας.

Για να αναγνωστεί από τον οποιονδήποτε επιμελή αναγνώστη, θα πρέπει να συνοδεύεται από έναν όγκο παραπεμπόμενων βιβλίων και εγγράφων, μια και δεν έχουμε να κάνουμε με περιστασιακά λάθη και παρασιωπήσεις, αλλά με ένα συστηματικό εγχείρημα αποδόμησης των Σουλιωτών, και της... ιστορικής αλήθειας, παρεμπιπτόντως.

Εξ άλλου, όσα ήδη προανέφερα για την αιτιολόγηση της αγωνιστικής/ηρωικής φύσης της σουλιώτικης κοινότητας θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια μορφή... θεμιτής απομυθοποίησης, διότι το ηρωικό στοιχείο τοποθετείται μέσα σε συγκεκριμένα ιστορικά και κοινωνικά πλαίσια και δεν εμφανίζεται πέραν και υπεράνω της ιστορίας.

Αν, λοιπόν, με το επιχείρημα της απομυθοποίησης, μια ιστορία του Σουλίου και των Σουλιωτών, από το ένα άκρο, δηλαδή τη σχεδόν αποκλειστική επικέντρωση στην περιγραφή γεγονότων, κατεξοχήν πολεμικών, οδηγείται στο αντίθετο, δηλαδή σε μια καταγραφή των δημογραφικών, οικονομικών, κοινωνικών, γεωγραφικών δεδομένων, συρρικνώνοντας και διαστρεβλώνοντας τα στρατιωτικά και πολιτικά γεγονότα, τότε βαρύνεται από έναν αντίστροφο και πιο επικίνδυνο στραβισμό. Πόσο μάλλον αν διαστρέφει και τα σχετικά στοιχεία για να προσλάβει το ζητούμενο.

Γι' αυτό, για την ιστορία του Σουλίου, θα συνεχίσουμε να προσφεύγουμε προνομιακά στον Περραιβό, τον Λαμπρίδη, τον Αραβαντινό, τον Παπακώστα ή ακόμα και τον Μπενέκο. Διότι, παρά τους περιορισμούς της εποχής τους, είχαν εντοπίσει τα κομβικά στοιχεία της σουλιώτικης «ιδιοπροσωπίας».

Μια σύγχρονη ιστορία του Σουλίου εξακολουθεί να αποτελεί ζητούμενο, και ελπίζω αυτή η μικρή μελέτη να βοηθήσει όποιον ή όποια αναλάβει να φέρει σε πέρας μια επί τέλους ολοκληρωμένη και ισορροπημένη ιστορία των Λακεδαιμονίων της Ηπείρου.

(Η συνέχεια στην ιστοσελίδα του Άρδην)

* Τμήμα του επιλόγου από το νέο βιβλίο του Γιώργου Καραμπελιά «Συνωστισμένες στο Ζάλογγο – Οι Σουλιώτες, ο Αλή πασάς, και η αποδόμηση της ιστορίας», που θα κυκλοφορήσει στις 14 Δεκεμβρίου 2011


1 σχόλιο:

  1. ΟΛΑ ΕΧΟΥΝ ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ !!!!
    ------------------------------------------
    ΧΑ ΧΑ ΧΑ !! ΧΟ ΧΟ ΧΟ !! ΧΙ ΧΙ ΧΙ !! Και που να δείται πόσα θα έρθουν από την 7η ... Δόση ! Ξέρεται πόσα είναι η 7η δόση ;; Εάν σας το πούμε τότε ΙΣΩΣ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΤΑΙ γιατί έγινε ΠΡΑΞΗΚΟΠΗΜΑ στην Ελλάδα στης 11/11/11 ! Η 7η Δόση είναι ... άκουσον-άκουσον ... κάτι πάνω από 80 Δις. 80 !! 80 !! 80 !! Το πιάσαται ; Ε, τώρα αφήσταιτο ! ΚΑΙΕΙ ! ΕΙΝΑΙ ΦΩΤΙΑ που ΚΑΙΕΙ !! Και το πιο ωραίο είναι, αυτούς που βρίζεται από το πρωί μέχρι το βράδυ δηλ. τους Γερμανούς, δεν παιρνούν σχεδόν μία ! Ξέρεται ποιός θα τα κάνει ... "βούτα" ;; ΕΜΕΙΣ ΞΕΡΟΥΜΑΙ !! Πρίτς δεν σας το ανακοινωνούμε !! ΕΠΙΠΛΕΟΝ:
    Πρώτων: Η συμφωνία είτανε της 27ης Οκτωβρίου, γιατί επιμένεται για της 26ης Οκτωβρίου ;; ΥΠΟΠΤΩΝ !!
    Δεύτερων: Στα πλαίσια της επιστημονικής φαντασίας της οικονομικής συνωμοσίας, ένας τρελός έλεγε, ότι ένα μεγάλο μέρως από τα τοκογλυφικά που πληρώνει ο Ελληνικος Λαός για ένα πλασματικό και εικονικό και μη υπάρχων χρέος, οδεύουν προς την "τράπεζα" Lehmann Brothers, που θα μπει σε ξανά "λειτουργεία" το ... 2012 !! Λέται ;;;;;

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Παρουσιάστηκε σφάλμα σε αυτό το gadget