Δευτέρα, 22 Αυγούστου 2011

Πολιτικοί... υπάλληλοι


Από Το Ποντίκι 18.8.2011 (απ' όπου και το σκίτσο του Πέτρου Τσιολάκη)

Του Δημήτρη Καζάκη
οικονομολόγου - αναλυτή


Αν νομίζετε ότι η κρίση της ευρωζώνης βαθαίνει, τότε δεν ακούτε προσεκτικά την επίσημη ρητορική. Αν αναρωτιέστε πώς γίνεται να ξεπεραστεί μια τόσο παρατεταμένη και βαθιά κρίση με έκτακτα μέτρα σαν την αγορά κρατικών ομολόγων από την ΕΚΤ ή τις πολιτικές λιτότητας που στραγγαλίζουν τις οικονομίες και τα νοικοκυριά, τότε κάνετε το μοιραίο λάθος να θεωρείτε ότι η επίσημη οικονομική και πολιτική προβληματική διακατέχεται από την κοινή λογική.

Δεν υπάρχει ίχνος όχι κοινής, αλλά ούτε καν τυπικής λογικής στον τρόπο που σκέφτονται και δρουν οι κυρίαρχοι κύκλοι. Υπάρχει μόνο το συμφέρον των αγορών, των τραπεζών και των άλλων χρηματοπιστωτικών κυκλωμάτων.

Δείτε τι έγινε τις τελευταίες τρεις εβδομάδες όπου οι χρηματαγορές φλέρταραν με το κραχ. Μέσα σ’ αυτό το διάστημα χάθηκε γύρω στο 12% της κεφαλαιοποίησης από τα μεγάλα χρηματιστήρια, το οποίο ισοδυναμεί με πάνω από το 10% του ετήσιου παγκόσμιου ΑΕΠ. Τα κεφάλαια αυτά προτίμησαν να καταφύγουν σε «ασφαλείς» τοποθετήσεις, όπως είναι ο χρυσός, τα περιφερειακά νομίσματα, αλλά και τα παράγωγα ασφαλείας.

Με δεδομένο ότι οι παγκόσμιες επενδύσεις στην παραγωγή και το εμπόριο συνίστανται σε ποσοστό άνω του 90% από εξαγορές και συγχωνεύσεις επιχειρήσεων που προωθούνται μέσω χρηματιστηρίου, τότε η μείωση αυτής της κεφαλαιοποίησης θα επιβραδύνει ακόμη περισσότερο την επέκταση της αποκαλούμενης πραγματικής οικονομίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Γερμανίας, οι δείκτες της παραγωγής και του εμπορίου αρχίζουν να εμφανίζουν αρνητικά πρόσημα. Αυτό στην πράξη σημαίνει παραπέρα εκτίναξη της ανεργίας και με δεδομένες τις πολιτικές λιτότητας, ακόμη μεγαλύτερη ανέχεια για τον εργαζόμενο πληθυσμό στην καρδιά των μητροπολιτικών κέντρων της παγκόσμιας οικονομίας. Και φανταστείτε ότι η αναταραχή στις χρηματαγορές δεν έχει κοπάσει ακόμη. Ούτε το ενδεχόμενο ενός νέου παγκόσμιου κραχ έχει αποσοβηθεί.



Κυρίαρχοι οι τραπεζίτες

Ποια ήταν η παρέμβαση των κυβερνήσεων και των κρατών σ’ αυτόν τον υποτροπιασμό της παγκόσμιας κρίσης; Καμιά απολύτως. Ο πλανητάρχης Ομπάμα παρενέβη με δηλώσεις που ταιριάζουν σε δεκατριάχρονο Αμερικανάκι, ενώ οι πανίσχυροι Σαρκοζί και Μέρκελ ήταν άφαντοι. Μόλις την περασμένη Τρίτη εδέησαν να αναδυθούν στην επιφάνεια. Ο Κάμερον της Βρετανίας διακόπευε κάπου στην Τοσκάνη κι αν δεν ήταν το κάψιμο του Λονδίνου από τους πληβείους των γκέτο της απόλυτης φτώχειας, εκεί θα βρισκόταν ακόμη.

Αυτή η νέα υποτροπή της παγκόσμιας κρίσης μάς έφερε μπροστά σε δυο επίσημα δεδομένα: Αφενός μας επιβεβαίωσε με τον πιο κατάφωρο τρόπο ότι οι πρωταγωνιστές στην παγκόσμια οικονομία δεν είναι τα κράτη, αλλά οι χρηματαγορές και οι βασικοί συντελεστές τους. Αφετέρου οι κεντρικοί τραπεζίτες, και μάλιστα οι δυο ισχυρότεροι, ο Μπερνάνκι της αμερικανικής Fed και ο Τρισέ της ΕΚΤ, αναδείχθηκαν σε κυρίαρχους πολιτειακούς και πολιτικούς παράγοντες. Αυτοί πήραν όλες τις αποφάσεις, αυτοί έκαναν όλες τις παρεμβάσεις, αυτοί προέβησαν σ’ όλες τις ουσιαστικές διακοινώσεις.

Το πολιτικό προσωπικό μόλις και μετά βίας ακολούθησε στα χνάρια και τις κατευθύνσεις που οι κεντρικοί τραπεζίτες χάραξαν.

Ορισμένοι μίλησαν για κρίση της πολιτικής. Άλλοι για ανυπαρξία πολιτικής ηγεσίας. Η αλήθεια είναι ότι το μεταλλαγμένο είδος των πολιτικών που έχει γεννήσει η παγκοσμιοποίηση των αγορών δεν κλωνοποιείται στη διακυβέρνηση κάθε κράτους για να σκέφτεται, αλλά για να ακολουθεί πιστά εντολές. Με το αζημίωτο βέβαια.

Στο σημερινό σύστημα οικονομίας και πολιτικής δεν μπορούν να υπάρξουν αυτόφωτοι πολιτικοί, έστω και μέσα στα πλαίσια της κρατούσας κατάστασης. Ταιριάζουν μόνο απλοϊκοί από κάθε άποψη διαχειριστές της εξουσίας, χωρίς κανενός είδους συνείδηση, εκτός από ένα αδίστακτο πάθος για προσωπικό πλουτισμό και ανάδειξη στην πυραμίδα της «παγκόσμιας διακυβέρνησης».

Μια από τις πιο άθλιες παραλλαγές αυτού του μεταλλαγμένου είδους είναι οι εκπρόσωποι της επίσημης πολιτικής στην Ελλάδα. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η χώρα μας έχει το θλιβερό ιστορικό προνόμιο να διαθέτει το πιο εθελόδουλο και ξεπουλημένο πολιτικό σύστημα. Όμως οι σημερινοί κρατούντες έχουν ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Πρόκειται για έναν ιδιαίτερο τύπο γιάπη βλαχοδήμαρχου, ο οποίος δεν έχει ούτε καν την αίσθηση ότι βρίσκεται στην κυβέρνηση για κάποιον άλλο λόγο εκτός από το να υπηρετεί αλλότρια συμφέροντα και συμφωνίες.

Είδατε μήπως κανέναν από δαύτους να δηλώνουν έστω κάτι σοβαρό για τον υποτροπιασμό της κρίσης; Ούτε κατά προσέγγιση. Μάλιστα ο πρωθυπουργός της χώρας βρίσκεται σε διακοπές κάτω από ισχυρή, όπως μαθαίνουμε, φρούρηση. Προφανώς για να προστατευθεί από τις εκδηλώσεις αγάπης του λαού προς το πρόσωπό του.

Ενώ ο αντ’ αυτού, ο πιο χαρακτηριστικός τύπος Ιζνογκούντ της κυβέρνησης, ο αντιπρόεδρος και υπουργός Οικονομικών κ. Βενιζέλος, ασχολείται αποκλειστικά με το πώς θα επιταχύνει ακόμη περισσότερο την υλοποίηση των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει στο όνομα της χώρας. Έστω κι αν χρειαστεί να την οδηγήσει στην καταστροφή μια ώρα αρχύτερα.



Να πού είναι το χρήμα!

Από τα φερέφωνα της επίσημης προπαγάνδας μάθαμε τα εξής καταπληκτικά: «“Φέρτε τα λεφτά στην Ελλάδα για επενδύσεις”. Η κυβέρνηση καλεί τους Έλληνες επιχειρηματίες να ακολουθήσουν το παράδειγμα των Ιταλών. Αντί να “επενδύουν” σε σπίτια στο κέντρο του Λονδίνου και να γεμίζουν θυρίδες στην Ελβετία, τους ζητεί να στηρίξουν τη χειμαζόμενη από την ύφεση ελληνική οικονομία με παραγωγικές επενδύσεις. “Να έρθουν εδώ τα χρήματα” επαναλαμβάνει μονότονα ο υπουργός Οικονομικών Ευ. Βενιζέλος και καλεί σε κινητοποίηση “για λόγους συμμετοχής στην εθνική προσπάθεια” τους επιχειρηματίες, τον ναυτιλιακό κόσμο και τον απόδημο Ελληνισμό» («Το Βήμα», 14.8).

Αφού ο κ. Βενιζέλος και η κυβέρνηση ενδιαφέρονται τόσο πολύ για να γυρίσουν τα χρήματα που βγήκαν έξω, τότε γιατί δεν ξεκινά με τους προστάτες της;

● Γιατί δεν ξεκινά με τη φορολογία στην πηγή τους όλων των κεφαλαίων που φεύγουν ή έφυγαν στο εξωτερικό;

● Γιατί δεν επιβάλλει αυτή τη φορολογία με συντελεστές αντίστοιχους της φορολογίας υψηλών εισοδημάτων, με αναδρομική ισχύ;

Και μην μασάτε το παραμύθι ότι η κυβέρνηση δεν γνωρίζει ποιοι βγάζουν αυτά τα κεφάλαια στο εξωτερικό. Τα κεφάλαια αυτά βγαίνουν επίσημα μέσω των τραπεζών. Κι επομένως είναι πολύ εύκολο να βρεθούν ονόματα και εταιρείες που ασκούνται σ’ αυτού του είδους το άθλημα.

● Τη δεκαετία 2000-2009 βγήκαν επίσημα κεφάλαια από τη χώρα αξίας 252 δισ. ευρώ. Τι πλήρωσαν σε φόρους; Απολύτως τίποτε.

● Μόνο το 2010 και εν μέσω χρεοκοπίας, μνημονίων, φοροεπιδρομών και δραστικών περικοπών, βγήκαν άλλα 48 δισ. ευρώ επίσημα. Πόσο φορολογήθηκαν; Ούτε ευρώ.

● Στο πεντάμηνο Ιανουαρίου - Μαΐου 2011 βγήκαν επίσημα κεφάλαια της τάξης των 18,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 4,9 δισ. ευρώ βγήκαν με τη μορφή αμοιβών, μερισμάτων και κερδών στο εξωτερικό.

● Ενώ άλλα 13,9 δισ. ευρώ βγήκαν από τη χώρα έπειτα από ρευστοποίηση τίτλων του ελληνικού Δημοσίου (ομόλογα και έντοκα γραμμάτια) από ξένους επενδυτές. Δευτερευόντως ντόπιοι επενδυτές αύξησαν τις τοποθετήσεις τους σε παράγωγα του εξωτερικού κατά 614 εκατ. ευρώ. Μήπως πλήρωσαν τίποτε σε φόρους; Όχι βέβαια.

Ραγδαία πτώση

Όσο συνεχίζεται αυτή η αιμορραγία από την ελληνική οικονομία στον βωμό της ελευθερίας κίνησης του κεφαλαίου και του ευρώ, η ύφεση, που έχει μπει σε τερματικό στάδιο, είναι αδύνατον να αναχαιτιστεί ακόμη κι αν μηδενιστεί το δημόσιο χρέος της χώρας.

Ας δούμε τα πιο πρόσφατα δεδομένα της. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) σε σταθερές τιμές 2000, κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2011 παρουσίασε μείωση κατά 6,9% σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο του 2010. Το ύψος του ΑΕΠ σε σταθερές τιμές 2000 κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2011 έχει υποχωρήσει πλέον στο επίπεδο του πρώτου τριμήνου του 2006! Με άλλα λόγια η ελληνική οικονομία έχει χάσει αισίως 6 χρόνια επέκτασης.

Για να αντιληφθούμε το βάθεμα της ύφεσης ακόμη και στον πιο πλασματικό απ’ όλους τους δείκτες της οικονομίας, αρκεί να πούμε ότι το 2010 η ετήσια μεταβολή ΑΕΠ ανά τρίμηνο σε σταθερές τιμές του 2000 ήταν -4,2%. Με βάση τα αποτελέσματα των δυο πρώτων τριμήνων του 2011 η ετήσια προβολή της πτώσης του ΑΕΠ σε σταθερές τιμές του 2000 είναι 7,5%! Να θυμίσουμε εδώ ότι η επίσημη πρόβλεψη για το ΑΕΠ του 2011 είναι -3,5%.

Σε τι οφείλεται αυτή η καταπόντιση του ΑΕΠ; Η ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ διευκρινίζει: «Η μείωση στην εγχώρια ζήτηση (τελική καταναλωτική δαπάνη και ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου) συμβάλλει στη μείωση του ΑΕΠ, η οποία αντισταθμίζεται εν μέρει από τη βελτίωση που σημειώθηκε στο εμπορικό ισοζύγιο». Θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι η τελική καταναλωτική δαπάνη συμβάλλει πάνω από 90% στο ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας.

Επίσης η τελική καταναλωτική δαπάνη απαρτίζεται από την τελική κατανάλωση των νοικοκυριών, η οποία συμβάλλει κατά 73% στο ΑΕΠ της χώρας, καθώς και από την τελική κατανάλωση της κυβέρνησης, η οποία συμβάλλει κατά 18%. Ο ακαθάριστος σχηματισμός κεφαλαίου, που σημαίνει επενδύσεις στην οικονομία, συμβάλλει κατά 14% στο ΑΕΠ της χώρας, ενώ οι εξαγωγές της χώρας συμβάλλουν κατά 21%.

Τα λέμε αυτά επειδή, από τη στιγμή που ακολουθείται μια πολιτική που οδηγεί αναγκαστικά στον περιορισμό της τελικής καταναλωτικής δαπάνης, δεν μπορεί παρά να συρρικνώνεται η οικονομία. Λόγω της ιδιαίτερα μεγάλης συμβολής της τελικής καταναλωτικής δαπάνης, ιδίως των νοικοκυριών, η συμπίεση της αγοραστικής δύναμης των λαϊκών στρωμάτων δεν μπορεί παρά να οδηγεί διαρκώς σε μεγαλύτερη ύφεση.

Αυτή η τάση δεν μπορεί να αντιστραφεί με κανέναν τρόπο, παρά μόνο με δραματική αύξηση της κατανάλωσης του πληθυσμού κι άρα της αγοραστικής δύναμής του. Ιδίως από τη στιγμή που οι επενδύσεις (ο ακαθάριστος σχηματισμός κεφαλαίου) βρίσκονται σε επίπεδα χαμηλότερα του 2000! Η υποχώρηση των επενδύσεων (σε σταθερές τιμές 2000) έχει εκδηλωθεί στην ελληνική οικονομία ήδη από το τρίτο τρίμηνο του 2007 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα ακάθεκτη.

Το δεδομένο αυτό συνοδεύεται και από μια ραγδαία πτώση του βαθμού χρησιμοποίησης του εργοστασιακού δυναμικού στη βιομηχανία, που έτσι ή αλλιώς βρισκόταν σε χαμηλά επίπεδα ολόκληρη την τελευταία δεκαετία σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ε.Ε. Έτσι, από 77% το 2007, κατεβαίνει στο 75,9% το 2008, στο 70,5% το 2009, στο 68,5% το 2010 και στο 68,2% τα δυο πρώτα τρίμηνα του 2011.

Όπως είναι φυσικό, η βιομηχανική παραγωγή υποχωρεί διαρκώς. Ο μέσος Δείκτης Βιομηχανικής Παραγωγής της περιόδου Ιανουαρίου - Ιουνίου 2011, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο Δείκτη της περιόδου Ιανουαρίου - Ιουνίου 2010, παρουσίασε μείωση κατά 8,8%, έναντι μείωσης 5,5% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του έτους 2010 προς το 2009.



Δείκτες κατάρρευσης της βιομηχανικής παραγωγής

Αξίζει τον κόπο να σημειώσουμε ότι η μείωση του Γενικού Δείκτη Βιομηχανικής Παραγωγής κατά 13,1% τον Ιούνιο 2011, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Ιουνίου 2010, οφείλεται στις παρακάτω μεταβολές των δεικτών των επιμέρους τομέων βιομηχανίας, δηλαδή:

α. Στη μείωση του Δείκτη Παραγωγής Ορυχείων - Λατομείων κατά 22,3%. Ειδικότερα, στη μείωση αυτή συνέβαλαν, κυρίως, οι μειώσεις των δεικτών των διψήφιων κλάδων: άντληση αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου και άλλων εξορυκτικών και λατομικών δραστηριοτήτων.

β. Στη μείωση του Δείκτη Παραγωγής Μεταποιητικών Βιομηχανιών κατά 12,2%. Ειδικότερα στη μείωση αυτή συνέβαλαν, κυρίως, οι μειώσεις των δεικτών των διψήφιων κλάδων: παραγώγων πετρελαίου και άνθρακα, μη μεταλλικών ορυκτών και μηχανοκίνητων οχημάτων, ρυμουλκούμενων, ημιρυμουλκούμενων.

γ. Στη μείωση του Δείκτη Παραγωγής Ηλεκτρισμού κατά 15,7%.

δ. Στη μείωση του Δείκτη Παροχής Νερού κατά 4,6%.

Μια ανάλυση των μέσων μεταβολών, περιόδου Ιανουαρίου - Ιουνίου 2011, σε σύγκριση με την περίοδο Ιανουαρίου - Ιουνίου 2010, θα μας έδινε τα εξής: Η μείωση του Γενικού Δείκτη Βιομηχανικής Παραγωγής κατά 8,8% της περιόδου Ιανουαρίου - Ιουνίου 2011, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη της περιόδου Ιανουαρίου - Ιουνίου 2010, οφείλεται στις παρακάτω μεταβολές των δεικτών των επιμέρους τομέων βιομηχανίας, δηλαδή:

α. Στη μείωση του Δείκτη Παραγωγής Ορυχείων - Λατομείων κατά 3,3%.

β. Στη μείωση του Δείκτη Παραγωγής Μεταποιητικών Βιομηχανιών κατά 9,5%.

γ. Στη μείωση του Δείκτη Παραγωγής Ηλεκτρισμού κατά 9,0%.

δ. Στη μείωση του Δείκτη Παροχής Νερού κατά 4,6%.



Μείωση στην ενέργεια

Πρόκειται για ολοκληρωτική καταστροφή των τελευταίων παραγωγικών υποδομών της οικονομίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι μπορεί οι υψηλές θερμοκρασίες του Ιουλίου να οδήγησαν σε αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικού ρεύματος από όλες τις κατηγορίες καταναλωτών. Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΕΣΜΗΕ, η αύξηση δεν ανέστρεψε τη συνολική εικόνα, καθώς για το επτάμηνο η ζήτηση παραμένει σε πτωτική τροχιά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΕΣΜΗΕ, η καθαρή ζήτηση ηλεκτρικού αυξήθηκε τον Ιούλιο κατά 1,93% έναντι του Ιουλίου 2010 και σε αυτό συνέβαλε το ότι οι βιομηχανικοί πελάτες αύξησαν τη ζήτηση κατά 11,32% και οι μικροί βιομηχανικοί, εμπορικοί και οικιακοί κατά 1,81%. Ωστόσο, σε επίπεδο επταμήνου, η καθαρή ζήτηση συνεχίζει να υστερεί κατά 2,6% σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό χρονικό διάστημα.

Σημειώνεται ότι στο επτάμηνο η ζήτηση από τις εμπορικές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά κατέγραψε πτώση της τάξεως του 2,45% σε σχέση με το 2010. Αντίθετα, η ζήτηση από τους μεγάλους βιομηχανικούς πελάτες εμφανίζεται αυξημένη κατά 7,94% στο επτάμηνο.

Αυτό δεν οφείλεται, όπως είδαμε, στην αυξημένη βιομηχανική παραγωγή, αλλά στο νόμιμο λαθρεμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας, στο οποίο ασκούνται ορισμένοι μεγαλοβιομήχανοι, οι οποίοι αγοράζουν φτηνά ηλεκτρικό ρεύμα από τη ΔΕΗ και το μεταπωλούν ως δικό τους πάλι πίσω στη ΔΕΗ σε υψηλότερη τιμή. Πρόκειται για την αποθέωση της «ιδιωτικής πρωτοβουλίας».



Ποια... ανάκαμψη; Δεν προλαβαίνουν

Αν όλα αυτά συνδυαστούν με τη συνεχιζόμενη κάθετη πτώση της οικοδομής, τότε το να μιλά κανείς για ανάκαμψη με κάποιον τρόπο της ελληνικής οικονομίας μέσα στα υπάρχοντα πλαίσια πολιτικής, είναι μάλλον κακόγουστο ανέκδοτο. Τα περί «Σχεδίου Μάρσαλ» είναι μόνο για κατανάλωση ευκολόπιστων τηλεθεατών, ένα είδος που η σκληρή, πικρή εμπειρία της πραγματικότητας το κάνει όλο και πιο δυσεύρετο.

Και μην ξεχνάμε ότι τις συνέπειες του μεσοπρόθεσμου δεν τις έχουμε γευτεί ακόμη. Ήδη η δημοσιονομική κατάσταση είναι τόσο χάλια, που η κυβέρνηση σκέφτεται να πάρει πρόσθετα μέτρα: «Δεν μπορώ να σας κάνω δήλωση ότι δεν θα ξαναεισηγηθώ να επιβληθούν νέα πρόσθετα μέτρα» είπε ο κ. Βενιζέλος μιλώντας στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής, όπου άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο λήψης νέων μέτρων.

Μην ανησυχείτε όμως. Ίσως ο κ. Βενιζέλος να μην προλάβει να πάρει νέα μέτρα. Η επίσημη πτώχευση της χώρας είναι προ των πυλών και οι «Ευρωπαίοι εταίροι» τη θεωρούν αναπόφευκτη. Ιδίως τώρα που η παγκόσμια κρίση έχει υποτροπιάσει.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρουσιάστηκε σφάλμα σε αυτό το gadget